OʻZBEKISTON LANDSHAFTSHUNOSLIGINING YUZAGA KELISHI VARIVOJLANISH TARIXI
Keywords:
Oʻzbekiston, landshaftshunoslik, geografiya, hududiy landshaft, tabiiy landshaft, choʻl, vodiy, togʻ, dasht, iqlim, tuproq, vegetatsiya, suv resursi, ekologiya, antropogen landshaft, xaritalash, zonal landshaft, monitoring, barqaror rivojlanish, tabiatni muhofaza qilish.Abstract
Oʻzbekiston landshaftshunosligi, mamlakat hududining tabiiy landshaft, iqlim, tuproq, vegetatsiya va suv resurslarini o‘rganadigan ilmiy soha sifatida shakllangan. Ushbu fan Markaziy Osiyoda geografiya, geologiya, ekologiya va agronomiya bilan chambarchas bog‘liq. XX asr boshlarida hududiy ekspeditsiyalar orqali landshaftlarning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq qilina boshlandi. Oʻzbekiston hududida choʻl, dasht, vodiy va togʻ landshaftlari mavjud bo‘lib, ular hududning tabiiy xususiyatlarini belgilaydi. 1940–1950-yillarda ilmiy institutlar tashkil etilib, landshaftlarni xaritalash, tasniflash va hududiy zonalarga ajratish ishlari amalga oshirildi. 1960–1970-yillarda hududiy landshaftlarni iqtisodiy va ekologik nuqtai nazardan tadqiq qilish kengaydi. 1980–1990-yillarda ekologik muammolar ilmiy tadqiqotlarni barqaror landshaftlarni boshqarishga yo‘naltirdi. Mustaqillik davrida landshaftshunoslik nafaqat tabiiy, balki ijtimoiy-iqtisodiy jihatlarni ham o‘rganadigan kompleks fan sifatida rivojlandi. Ushbu maqola landshaftshunoslikning yuzaga kelishi, rivojlanish bosqichlari va hududiy landshaftlarning ekologik ahamiyatini yoritadi.
