XALQARO SAVDONI TARTIBGA SOLISH MEXANIZMLARI
Keywords:
savdo tariflari, kvotalar, savdo to‘siqlari, xalqaro savdo, bojxona to‘lovlari, import va eksport, savdo balansi, iqtisodiy siyosat, erkin savdo, proteksionizm, neoklassik iqtisodiyot, keynsiy yondashuv, global iqtisodiyot, texnik to‘siqlar, raqobatbardoshlikAbstract
Ushbu maqolada xalqaro savdoni tartibga solishda muhim vositalar hisoblangan savdo tariflari, kvotalar va boshqa savdo to‘siqlarining nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Xususan, Adam Smith va David Ricardo kabi klassik iqtisodchilar hamda keynsiy va neoklassik maktab vakillarining yondashuvlari asosida tariflar va kvotalarning iqtisodiy mohiyati yoritilgan. Maqolada tariflarning ichki ishlab chiqaruvchilarni himoya qilish, davlat byudjetini to‘ldirish va savdo balansini tartibga solishdagi roli, kvotalarning esa import va eksport hajmini bevosita cheklash orqali bozor muvozanatiga ta’siri ochib berilgan. Shuningdek, savdo to‘siqlarining ijobiy va salbiy oqibatlari, jumladan, narxlar oshishi, raqobatning cheklanishi va iqtisodiy samaradorlikka ta’siri batafsil ko‘rib chiqilgan. Amaliy tahlil doirasida O‘zbekiston va boshqa davlatlar misolida tarif va kvotalarning qo‘llanilishi, ularning iqtisodiy siyosatdagi o‘rni hamda zamonaviy tendensiyalari yoritilgan. Ayniqsa, World Trade Organization (JST)ning savdo to‘siqlarini kamaytirish va xalqaro savdoni erkinlashtirishdagi roli alohida ta’kidlangan.
