AKADEMIK INGLIZ TILINI O‘RGANISHDA KOGNITIVJARAYONLARNING MUVAFFAQIYATGA TA’SIRI.

Abstract

Akademik ingliz tilini o‘zlashtirish ona tillari ingliz tili
bo‘lmaganlar, ayniqsa, oliy ta’limdagi talabalarga sezilarli qiyinchiliklar tug‘diradi.
Umumiy ingliz tilidan farqli o‘laroq, akademik ingliz tilini egallash murakkab
grammatik tuzilmalarning, fan sohasiga xos lug‘atlarning va rasmiy nutq shakllarining
o‘zlashtirilishini talab qiladi, bu esa o‘quvchilarga katta kognitiv talablar qo‘yadi.
Ushbu maqola xotira, diqqat va metakognitiv strategiyalar kabi kognitiv jarayonlarning
akademik ingliz tilini o‘zlashtirishdagi muvaffaqiyatga ta’sirini o‘rganadi. Xotira,
xususan, qisqa hamda uzoq muddatli xotira, ixtisoslashgan lug‘atni yodda saqlash va
murakkab matnlarni tushunishda muhim rol o‘ynaydi. Diqqat boshqaruvi ham xuddi
shunday ahamiyatga ega, chunki o‘quvchilar diqqatni murakkab akademik
materiallarga jamlashlari va chalg‘ituvchi omillardan xalos bo‘lishlari kerak. O‘zo‘zini nazorat qilish va reflektiv o‘rganish kabi metakognitiv strategiyalar
o‘quvchilarga mustaqil o‘rganish jarayonlarini boshqarishga imkon beradi va bu
yaxshiroq akademik natijalarga olib keladi. Tadqiqot, shuningdek, kognitiv farqlarga
e’tibor qaratilgan differensial ta’limning ahamiyatini ta’kidlaydi. Til o‘rganishga ta’sir
qiluvchi kognitiv omillarni aniqlash orqali ushbu tadqiqot akademik ingliz tilini
o‘qitishni yaxshilash va o‘quvchilarning akademik muhitda muvaffaqiyat
qozonishlarini ta’minlash uchun amaliy pedagogik tavsiyalar beradi.