LINGVISTIK SINESTEZIYA

Authors

  • Matyazova Gulnora Saparboyevna Author

Keywords:

sinesteziya, sinestezik metafora, kognitiv lingvistika, mujassam aql, Ullman, Lakoff va Jonson, ingliz tili, o‘zbek tili, qiyosiy tahlil, kognitiv universallik

Abstract

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida sinesteziyaning kognitiv
qonuniyatlari sinestezik metaforalar asosida qiyosiy-empirik tahlil orqali ko‘rib
chiqiladi. Tadqiqot Stiven Ullmanning sinestezik o‘tish yo‘nalishi haqidagi
gipotezasiga asoslanadi: kamroq rivojlangan sezgi sohalaridan (masalan, teginish,
ta’m) yuqori rivojlangan sezgilarga (masalan, ko‘rish, eshitish) yo‘nalish. Bu gipoteza
ilgari ingliz va nemis tillari misolida tasdiqlangan. Maqolaning asosiy maqsadi –
sinestezik metaforalarning shakllanishidagi kognitiv universallik va madaniy farqlarni
aniqlashdan iborat bo‘lib, bunda tipologik va madaniy jihatdan bir-biridan farq
qiluvchi ikki til tahlil qilinadi. Tadqiqot nazariy asosi sifatida Lakoff va Jonson
tomonidan ilgari surilgan mujassam aql (embodied philosophy) konsepsiyasidan
foydalaniladi. Maqolada shuningdek, sinestezik metaforalarning kognitiv modellariga
madaniyat ta’sirining falsafiy, estetik va tarixiy jihatlari ham o‘rganiladi

Downloads

Published

2025-04-03

Issue

Vol. 2 No. 9 (2025): "CURRENT PROBLEMS OF SOCIAL AND HUMANITARIAN SCIENCES AND PROSPECTS FOR THE DEVELOPMENT OF THE FIELD OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS"

Section

Articles